Kartografia B - Global_Mapper_18_GMutils v.1.0 by GeoX - GIS_OFERTA_KARTOGRAFIA_NAWIGACJA_GPS_LIDAR

Global_Mapper_18_GMutils v.1.0 by GeoX - GIS_OFERTA_KARTOGRAFIA_NAWIGACJA_GPS_LIDAR

Idź do spisu treści

Menu główne

Kartografia B

KARTOGRAFIA > KARTOGRAFIA

Kartografia [gr.], nauka o metodach sporządzania map oraz o sposobach ich użytkowania. (...) To sztuka opracowywania i nadawania mapie odpowiedniej formy graficznej. Podstawy naukowe kartografia otrzymała w starożytnej Grecji, gdzie powstały najdawniejsze mapy, wchodzące w skład "Geografii" Ptolemeusza. Dla rozwoju kartografii największe znaczenie miał okres wielkich odkryć geograficznych w XV i XVI wieku, kiedy się ukazały pierwsze atlasy. Ogólnie - dziedzina nauki i techniki obejmująca teorię oraz metody sporządzania i użytkowania map, a także atlasów, globusów, modeli plastycznych i innych; również dziedzina działalności organizacyjnej i usługowej związana z opracowywaniem, reprodukowaniem i rozpowszechnianiem map. Według nowszych definicji kartografia jest dziedziną zajmującą się przekazywaniem informacji odniesionych do przestrzeni (głównie geograficznych), zakodowanych w formie graficznej lub cyfrowej. Obejmuje ona wszystkie etapy od pozyskania informacji do jej prezentacji.
- Na podstawie haseł w Nowej Encyklopedii Powszechnej PWN © 1998-2004, Wydawnictwo Naukowe PWN SA

*   *   *


Historia Kartografii: Obraz świata na przestrzeni wieków - dr. Kazimierz Kozica - Wrocław

*   *   *


Wojskowy Instytut Geograficzny
- Rozpoczniemy rodział poświęcony kartografii od tego, co sercu najbliższe...
- Odzyskanie niepodległości przez Polskę postawiło wyzwanie przygotowania aktualnych map dla nowego państwa. Po zaborcach pozostało bowiem 9 układów triangulacyjnych z 8 różnymi punktami odniesienia. Ujednoliceniem tego miał się zająć powołany w 1919 Wojskowy Instytut Geograficzny (początkowo pod nazwą Instytut Wojskowo-Geograficzny) z siedzibą w Warszawie. Rozpoczął on swoją działalność od standaryzacji i aktualizacji map zaborczych (pruskich, rosyjskich i austro-węgierskich). Mapy te, wydawane w różnych skalach, służyły za podstawę map w skali 1:100 000
. Do 1926 wydano w ten sposób mapy pokrywające 40 proc. kraju (w ówczesnych jego granicach).

(...) Do 1939 udało się wydać wszystkie arkusze (było ich łącznie 482
), choć duża część Kresów Wschodnich nie doczekała się najnowszej wersji mapy. Polskie mapy kartograficzne wydawane przez WIG były bardzo cenione w całej Europie i w podstawowych skalach kopiowane, zarówno przez Niemców, jak i aliantów. Obecnie są one bardzo wartościowym dokumentem dla historyków.
dalej... pod dobrym linkiem w tytule...

*****


W hołdzie, z szacunku i ku pamięci o oficerach i szeregowych pracownikach WIG, którzy w krótkim okresie naszej niepodległości, zmagając się nie tylko z obszarowo znacznym terenem, ale i z ówczesną administracją - potrafili tworzyć dzieła kartograficzne, które do chwili obecnej wzbudzają powszechny podziw i przeniosły do naszych czasów bezcenny historycznie materiał - publikuję niniejszy materiał. Otrzymujemy go dzięki uprzejmości serwisu www.mapywig.org

"HISTORIA WIG w Wojnie Obronnej 1939 r.
"


Celem uzupełnienia powyższego materiału, wszystkim zainteresowanym pracą oficerów WIG w ostatnich dniach przed wybuchem II WŚ, jak i w pierwszych dniach działań, pragniemy zaprezentować fragment wspomnień kapitana Bronisława Dzikiewicza. Pochodzi on z opracowania pt. "Z TEODOLITEM POD MONTE CASSINO"... Czynimy to w intencji popularyzacji wiedzy o Wojskowym Instytucie Geograficznym, jak również w celu unaocznienia jak wielką rolę w sukcesach armii owego okresu spełniały służby kartgraficzne...  

(...) pierwszego września zameldował się u mnie podporucznik rezerwy, kierownik miejscowej składnicy mob. Pojechałem z nim do fortu, gdzie w magazynie były ułożone w skrzyniach, po 5000, mapy całego okręgu lwowskiego w skalach 1:25 000, 1:100 000 i mniejszych. O tym, jak ludzie stracili gło, świadczy fakt, że i szef WIG, i oficer mob., i szefowie wydziałó_w, a także oficerowie dow_ództwa Okręgu Korpusu zapomnieli, że we Lwowie była taka składnica. Gdy zapytałem podporucznika, dlaczego tak późno się zgłosił, zameldował, że dopiero na kilka dni przed wojną przejął składnicę od oficera zawodowego, kt_óry pojechał na front, i czekał na kogoś, kto zgłosiłby się po mapy. Tyle pracy włożyliśmy, żeby wykonać te mapy, kt_órych brak tak dotkliwie dawał się odczuć na froncie i w sztabie miasta, a tymczasem one leżały sobie spokojnie w składnicy, czekając na odbiorc_ów... (...)

Dziękując ofiarodawcy za udostępnienie tego ciekawego materiału, jednocześnie zapraszamy i inne osoby do współdzielenia się ciekawymi przyczynkami dot. historii naszej polskiej kartografii.


*   *   *

(*) Znaki topograficzne WIG opracowanie z roku 1930, opracowanie majora Stefana Gąsiewicza - źródło Wikipedia - pobierz format PDF.

SPIS RZECZY.
str.   3 - Znaki map polskich w skali 1:25 000 i 1:10 000
str. 14 - Wzory pism
str. 15 - Skróry
str. 17 - Znaki mapy polskiej 1:100 000
str. 24 - Rodzaje pisma
str. 26 - Skróty
str. 27 - Znaki planu niemieckiego 1:25 000
str. 34 - Wzory pism mapy niemieckiej
str. 35 - Znaki mapy niemieckiej 1:100 000
str. 40 - Objaśnienie skrótów.
str. 43 - Znaki mapy niemieckiej, terenów byłej Rosji Zachodniej (przeróbki z rozyjskiej) 1:100 000
str. 48 - Znaki mapy austrjackiej 1:75 000
str. 59 - Objaśnienie skrótw przy austrjackich znakach topograficznych
str. 61 - Znaki mapy rosyjskiej 1:84 000
str. 66 - Skróty na mapach rosyjskich
str. 71 - Znaki taktyczne
- Dowództwa /s.71
- Piechoty /s.73
- Kawalerija /s.76
- Artyleria /s.77
- Broń pancerna /s.79
- Lotnictwo /s.80
- Balony /s.81
- Służba meteorologiczna /s.81
- Saperzy /s.82
- Saperzy kolejowi /s.83
- Łączność /s.83
- Służba uzbrojenia /s.84
- Służba zdrowia /s.85
- Służba weterynaryjna /s.87
- Służba Remontu /s.87
- Służba Intendentury /s.87
- Samochody /s.88
- Tabory /s.88
- Artylerja na stanowiskach /s.89
- Fortyfikacje polowe /s.89
------------------------------

Pierwsza strona - mjr St. Gąsiewicz

ZECERNIA: / Jest tutaj: (ZECERNIA)
Znajdziecie tam wiele ciekawych artykułów i materiałów.

SKALE MAP wydanych przez WIG


   * mapa w skali 1:10.000
     okolice Wilna
     okolice Rabki
   * mapa w skali 1:20.000 – turystyczna
     Fotogrametryczna Mapa PN Tatry
     Pieniny Mapa Fotogrametryczna
   * mapa w skali 1:25.000 – szczegółowa
     – reprodukcje i naśladownictwa map obcych
     - polska mapa szczegółowa 19 -39
     - wydania wojenne 1939-45 (konspiracyjne, okupacyjne)
   * mapa w skali 1:50.000
     okolice Torunia – ark. nr 194
     Spitsbergen Zachodni
     Grenlandia Zachodnia (Arfersiorfik)
   * mapa w skali 1:75.000
   * mapa w skali 1:100.000 – taktyczna
     – typ I wielobarwny 1922-26
     - typ II dwubarwny 1926-29
     - typ III dwubarwny 1929-31
     - typ IV wielobarwny 1931-39
     - wydania wojenne 1939-45 (konspiracyjne, emigracyjne, okupacyjne)
   * mapa w skali 1:200.000
   * mapa w skali 1:300.000 – operacyjna
     – typ prowizoryczny 1921-27
     - typ normalny 1927-39
     - mapa administracyjna RP
     - wydania wojenne 1939-45 (konspiracyjne, okupacyjne)
   * mapa w skali 1:400.000
   * mapa w skali 1:500.000 – lotnicza
   * mapa w skali 1:750.000 – przeglądowa
     1) Uebersichtskarte von Mitteleuropa (Austro-Węgry)
     15 ark. + ark. tytułowy; druk 4-kolorowy + nadruk granic (czerwony)
     2) Mapa Przeglądowa Polski
     10 ark. (1924-27, 1934)
   * mapa w skali 1:1.000.000 – międzynarodowa mapa świata
     ———-
   * kontrreprodukcje map państw sąsiadujących
     1:21.000 – półwiorstówki (Rosja)
     1:25.000 – oryginalne zdjęcia topograficzne (Austro-Węgry)
     1:25.000 – Messtischblatty (Prusy)
     1:42.000 – jednowiorstówki (Rosja)
     1:75.000 – (Austro-Węgry)
     1:75.000 – (Czechosłowacja)
     1:84.000 – dwuwiorstówki (Rosja)
     1:100.000 – Karte des Deutsches Reiches (Niemcy)
     1:100.000 – Karte des Westliche Russia (Niemcy)
     1:126.000 – trójwiorstówki (Rosja)
     1:200.000 – mapa Centralnej Europy (Austro-Węgry)
     1:300.000 – mapa przeglądowa Europy Środkowej (Niemcy)

*   *   *



WIG-owi i Mapom WIG (i nie tylko im) poświęcona jest niezwykła strona http://www.mapywig.org/

(...) Archiwum Map Wojskowego Instytutu Geograficznego 1919 - 1939
- Niekomercyjny projekt udostępnienia skanów map i materiałów geograficznych wydanych przez Wojskowy Instytut Geograficzny (WIG) w latach 1919 - 1939.
Wejdźcie tam koniecznie
. Znajdziecie tam nieprzebrany i ogólnodostępny zbiór bardzo dobrych skanów map terenów byłej i współczesnej Polski. Ale oprócz map także znacznie więcej...
Sami Autorzy mówią o tym projekcie tak: "Przeszukując Internet można znaleźć wiele stron WWW które zawierają zeskanowane archiwalne mapy. Jednak polskie zasoby są bardzo ubogie. W latach 1919-1939 Wojskowy Instytut Geograficzny (WIG) opracowywał i publikował mapy topograficzne których edycja z końca lat trzydziestych uważana jest za jedną z najlepszych na świecie dzieł sztuki kartograficznej. Mapy te są dla wielu miłośników historii i kartografii źródłem wiedzy o Polsce miedzywojennej, oraz mogą być inspiracją do odwiedzin miejsc które już zapomniano i które zniknęły ze współczesnych map. Dlatego uważamy że warto uczynić je bardziej dostępnymi, a przy obecnym rozwoju technologii Internet świetnie się do tego nadaje. Mamy nadzieje, że z czasem uda się nam zebrać zeskanowane obrazy wszystkich map wydanych przez WIG."

Tam też odnajdziecie linkownię do innych pokrewnych, także bardzo ciekawych i zasobnych stron..., do FTP Superstefana, Archiwum map Pomorza Zachodniego, Forum Poszukiwaczy Skarbów i wiele jeszcze... Pod linkiem "Literatura" - oczywiście ... literatura źródłowa dot. kartografii, topografii, map itd... I jeśli wolno coś dodać od siebie... ja tam bym się pospieszył zanim nam "padnie" Internet... bo przecież leci na nas jakaś planetoida... (tak bynajmniej zapewniali ze srebrnego ekranu...)
PS. Mamy też i nasz własny zbiór linków (i zasobów do ściągnięcia) - do tematów KARTOGRAFIA-TOPOGRAFIA-TERENOZNAWSTWO itp, więc zapraszamy do naszej linkowni w innej zakładce...
A na zakończenie tego wątku - cudna mapka WIG 100 - P42_S33 KOZIENICE 1937 r.


*****

P42_S33 KOZIENICE


*   *   *

Napewno warto zwrócić uwagę w dziale KARTOGRAFIA na niemieckie mapy w skali 1:25 000. Tu przenosimy materiał ze strony Archiwum Map Zachodniej Polski z działu LITERATURA. Podajemy link źródłowy, a dla wygody prezentujemy ten zwięzły tekst poniżej.

Niemiecka mapa Messtischblatt w skali 1:25 000

Krótki artykuł opisujący genezę i historię niemieckiej sztandarowej mapy topograficznej.

Historia nowoczesnej kartografii pruskiej sięga początków XIX wieku. W 1805 roku Pruskie Biuro Statystyczne (Preussische Statistische Bureau) otrzymało m.in. zadanie prowadzenia pomiarów triangulacyjnych kraju. Z powodu wojny prace rozpoczęto dopiero ok. 1810 roku. Szybko okazało się, że zadanie przekracza możliwości niewielkiego cywilnego urzędu. Jedyną instytucją posiadające zaplecze wystarczające do przeprowadzenia tak ambitnego projektu było wówczas wojsko wraz ze swoim korpusem oficerów wykształconych do prowadzenia prac geodezyjnych i kartograficznych. W 1814 roku zadanie pomiaru kraju przejął na siebie Sztab Generalny, w którym powstał specjalny wydział (Abteilung Landesaufnahme) pod kierownictwem gen. von Müfflinga. Prace pomiarowe i kartogra-ficzne prowadzono według wytycznych szefa „biura topograficznego” (Aufnahme- und Zeichenbureau) Carla von Deckera, zawartych w jego sprawozdaniu z 1816 roku.

Mapy Deckera znane są jako „Quadratmeilenblätter”, ponieważ podstawą podziału arkuszy był kwadrat o boku długości jednej mili pruskiej (ok. 7,53 km). Ukazało się 667 arkuszy w skali 1:25000; wydawano również arkusze zbiorowe (Grossblätter) oraz pomniej-szenia w skali 1:50000.

Właściwym ojcem Messtischblattów był jednak Müffling, który w instrukcji z 1821 roku zaproponował całkowicie nowy system kartograficzny, oparty na odwzorowaniu wielościennym. W odwzorowaniu Müfflinga odcinki o długości i szerokości 1 stopnia (Grad-Abteilung) rzutowane były na oddzielne płaszczyzny, styczne do elipsoidy w środkowym punkcie danego odcinka. W skali 1:25000 odcinek stopniowy byłby zbyt duży jak na arkusz mapy, dlatego podzielony został na 10 pasów (Bande I – X) i 6 słupów (Blatt 1 – 6). Odwzorowanie wielościenne zastąpiono wprawdzie w 1927 roku odwzorowaniem Gaussa-Krügera, lecz Müfflingowski podział na arkusze stosowany jest w niemieckiej kartografii do dzisiaj. Do 1876 roku ukazało się przeszło 3000 arkuszy map tego typu, zwanych dzisiaj Ur-Messtischblattami. Najczęściej były one jednokolorowe (znane są też arkusze kolorowane), wykreślono na nich minutową siatkę geograficzną, a na marginesach opatrzone były podpisami wojskowych, odpowiedzialnych za zdjęcie i wykreślenie oraz za weryfikację mapy.

Po powstaniu cesarstwa w 1871 roku nastąpiły kolejne reformy. W 1872 roku wprowadzono w Niemczech metryczny system miar, który obowiązywał odtąd również we wszelkich pracach geodezyjnych i kartograficznych. W 1875 roku powstał nowy urząd o nazwie Königlich Preussische Landesaufnahme, który objął kierownictwo nad techniczną stroną prac wykonywanych przez komórki Sztabu Generalnego. Ujednolicone zostały zasady prowadzenia triangulacji i niwelacji terenu, a także sporządzania zdjęć terenowych i kreślenia map. Prace ruszyły pełną parą i już w 1877 roku ukazały się pierwsze arkusze map w skali 1:25000. Mapy te powszechnie zwane są Messtischblattami od stolika mierniczego, którym posługiwali się kartografowie, wykonujący zdjęcia terenowe (tzw. zdjęcia stolikowe). Najczęściej były dwukolorowe: czarnym konturem zaznaczano wszelkie elementy topograficzne, a niebieskim kolorem wypełniano zbiorniki i cieki wodne. Mapy nie posiadały żadnej siatki. Arkusze były numerowane w sposób ciągły. Do 1915 roku ukazało się 3307 arkuszy.

Wojna światowa przerwała prace pomiarowe i kartograficzne, a po 1919 roku nie mogły one być wznowione w pełnym zakresie ze względu na ograniczenia nałożone na Niemcy traktatem wersalskim. Po wojnie przeszły one w ręce cywilnego urzędu o nazwie Reichsamt für Landesvermessung, który rozpoczął działalność od naprawy zniszczonej sieci triangulacyjnej.

Już w 1919 roku wznowiono prace nad Messtischblattami, lecz nie prowadzono nowych zdjęć terenowych, a jedynie aktualizowano dane pozyskane przed wojną. Pełne pokrycie kraju mapą uzyskano w 1931 roku. Równolegle biegły prace nad wprowadzeniem odwzorowania Gaussa-Krügera, które miało zastąpić kłopotliwe w obliczeniach odwzorowanie wielościenne. Zakończyły się one w 1927 roku i od tego czasu wykonywano w nim również Messtischblatty. Oczywiście, przy tak dużej skali zmiana odwzorowania nie była widoczna w treści map; pojawiła się na nich jednak siatka kilometrowa DRG (Deutsches Reiches Gitter), a jako południk zerowy obrano Greenwich (poprzednio – Ferro). W tym samym okresie próbowano poprawić czytelność map poprzez wprowadzenie trzeciego koloru – brązowego dla warstwic. Niestety, w ten sposób wydrukowano niewielką liczbę arkuszy.

Kolejna ważna zmiana nastąpiła około 1936 roku. Dotychczasowa, ciągła numeracja arkuszy została zastąpiona nową numeracją, w której pierwsze dwie cyfry oznaczały pas, a pozostałe – słup w którym znajdował się dany arkusz. Ułatwiło to znacznie posługiwanie się mapami.

Warto wspomnieć o wydaniach specjalnych Messtischblattów z czasów wojny. Do 1944 roku ukazywały się czarno-białe przedruki starszych map, nierzadko opatrzone notą "wydanie tymczasowe" (Vorlaufige Ausgabe), najczęściej słabej jakości. W 1942 roku wydawaniem map zajęło się Naczelne Dowództwo Wojsko Lądowych (OKH, Oberkommando des Herres) i Sztab Generalny (Generalstab). Były one przeznaczone dla wojska, o czym informował stosowny nagłówek „Deutsche Heereskarte”. Mapy OKH miały zdecydowanie lepszą jakość od poprzednich wydań wojennych, zaczęto nawet wydawać arkusze kolorowe. W czasie wojny władze wojskowe zmodyfikowały podział na strefy odwzorowawcze Gaussa-Krügera i rozpoczęły wprowadzanie na mapach nowej siatki topograficznej, nazwanej DHG (Deutsches Heeres-Gitter).

Bibliografia : Krüger Gert, Schnadt Jörg: Die Entwicklung der geodätischen Grundlagen für die Kartographie und die Kartenwerke 1810-1945. "Berlin-Brandenburg im Kartenbild", Berlin, 2000.

  • Przegląd Geodezyjny, 1961 r. str 417-458 - Mgr Wojciech Jankowski - "Niemiecka mapa w skali 1:25 000 na terenach polskich na wschód od Odry i Nysy. (TU) - PDF 10MB !!!


Układy stref odwzorowania Gaussa-Krugera, stosowane na niemieckich mapach topograficznych

Czasami sam sobie robię wyrzuty, że ta strona nie jest w pełni po polsku...
Wybaczcie, sytuacja jest następująca:
1
. Wyszukiwarki "źle" przyjmują polskie znaki diakrytyczne... gubią liknki i nie interpretują polskich znaków - "ogonków"...
2
. Ta strona usiłuje odhermetyzować wiedzę, której sam poszukuję, a jest tak trudno dostępna na naszych rodzimych stronach internetowych. Z tego powodu usiłujemy przybliżyć polskiemu użytkownikowi i poszukiwaczowi wiedzy - przynajmniej jej anglo-języczną wersję, tak łatwo dostępną i służącą powszechnej edukacji społeczeństwa...
3
. Nieustannie "łapię nerwa", gdy jakiś link na polskiej stronie edukacyjnej prowadzi mnie do "zalokowanej" hasłem strony, na której zamiast czytać muszę się nieustannie logować, po czym czytam, że "...dokument jest dostępny w naszej bibliotece na stanowisku komputerowym..." - wtedy trafia mnie TO, co i Wy macie teraz na myśli...
4
. Ponieważ tak łatwo dokonać OCR-u dowolnego dokumentu i tak łatwo z automatu przetłumaczyć go w GoogleTranslation na nasz rodzimy język, myślę, że dostarczając Wam linków i materiałów udostępnianych (za wiedzą administratorów odnośnych stron) na naszej - osiągniemy przynajmniej trzy pozytywne skutki:
a)
Otrzymacie materiały, które są warte, aby je poznać i się na ich podstawie kształcić...
b)
Oswoicie się z oryginalną terminologią, bo i tak większość oprogramowania GIS nie jest spolszczona i ta terminologia Wam się przyda...
c)
Odświeżycie Sobie angielski, bo to również zawsze może być użyteczne...

Zatem:
1. MAP READING and LAND NAVIGATION
- ze strony (TU)... w pliku PDF !
- 245 konkretnej treści topograficznej i kartograficznej...
...Znajdźcie cokolwiek w tym stylu na polskich stronach... Chętnie zastąpię ten plik polskim odpowiednikiem...!

UWAGA: Jeśli Wam się spodobało... poszukajcie więcej (TUTAJ !
)


Wróć do spisu treści | Wróć do menu głównego